Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết được tổng hợp từ các quy định của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), Luật Liên bang Nga số 184-FZ “Về điều chỉnh kỹ thuật”, và các hướng dẫn mới nhất từ hệ thống chứng nhận Rosaccreditation.
Khi tìm hiểu về Giấy chứng nhận hàng hóa để nhập khẩu và bán hàng trên sàn TMĐT tại Nga, một trong những câu hỏi phổ biến nhất trong cộng đồng người Việt tại Nga là: “EAC Certificate (Сертификат соответствия) và EAC Declaration (Декларация о соответствии) khác nhau thế nào?“
Nhiều người nhầm lẫn hai loại giấy này, dẫn đến chọn sai loại giấy tờ, gây chậm trễ thông quan, thậm chí hàng bị tịch thu. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết sự khác biệt giữa Chứng nhận hợp chuẩn EAC (EAC Certificate of Conformity / Сертификат соответствия ЕАЭС) và Tờ khai hợp chuẩn EAC (EAC Declaration of Conformity / Декларация о соответствии ЕАЭС) – hai hình thức chứng nhận bắt buộc nhưng có bản chất, quy trình và mức độ trách nhiệm hoàn toàn khác nhau.
1. Tổng Quan: Cả Hai Đều Là “Giấy Thông Hành” Bắt Buộc
Cả EAC Certificate (Сертификат соответствия) và EAC Declaration (Декларация о соответствии) đều là những giấy tờ pháp lý chứng nhận sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) – bao gồm Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia, Kyrgyzstan .
Điểm chung:
- Cả hai đều được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu thống nhất của liên bang (FGIS – Федеральная государственная информационная система) , do Rosaccreditation (Росаккредитация – Cơ quan Công nhận Liên bang Nga) quản lý .
- Sản phẩm sau khi được chứng nhận (dù bằng hình thức nào) đều được phép lưu thông và bán tại toàn bộ thị trường EAEU .
- Cả hai đều bắt buộc phải có sự tham gia của pháp nhân Nga (Authorized Representative / Уполномоченный представитель – AR) đứng tên trên giấy tờ, không thể do công ty Việt Nam tự đứng tên .
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở:
2. So Sánh Chi Tiết: EAC Certificate (Сертификат) vs EAC Declaration (Декларация)
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết nhất dựa trên các quy định cập nhật đến năm 2026:
3. Giải Thích Chi Tiết Các Khác Biệt Quan Trọng
3.1. Về trách nhiệm pháp lý – Điểm khác biệt cốt lõi nhất
Đây là khác biệt quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần nắm rõ.
- EAC Certificate (Сертификат соответствия): Trách nhiệm được chia sẻ giữa Tổ chức chứng nhận (Certification Body / Орган по сертификации) và Nhà nhập khẩu (AR) . Nếu sản phẩm gây ra sự cố (ví dụ: đồ chơi trẻ em gây ngộ độc, máy móc gây tai nạn), cơ quan chức năng sẽ kiểm tra cả quy trình chứng nhận của tổ chức đã cấp giấy. Tổ chức chứng nhận có thể bị đình chỉ hoạt động, mất giấy phép nếu phát hiện sai sót trong quá trình kiểm định .
- EAC Declaration (Декларация о соответствии): Trách nhiệm thuộc hoàn toàn về phía Nhà nhập khẩu (AR / Уполномоченный представитель) . Tổ chức chứng nhận chỉ đóng vai trò “đăng ký” hoặc “tiếp nhận hồ sơ”. Nếu sản phẩm bị phát hiện không đạt chuẩn (ví dụ: quần áo chứa hóa chất độc hại, nội thất dễ cháy), cơ quan chức năng sẽ xử phạt trực tiếp doanh nghiệp nhập khẩu chứ không phải bên chứng nhận .
Hậu quả thực tế: Rất nhiều doanh nghiệp “thuê” các đơn vị trung gian làm EAC Declaration mà không hiểu rằng họ (doanh nghiệp Việt Nam) vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng về chất lượng sản phẩm, không phải bên trung gian.
3.2. Về kiểm tra nhà máy (Factory Audit / Аудит производства) – Yêu cầu bắt buộc với Certificate
Nếu sản phẩm của bạn thuộc diện bắt buộc phải có EAC Certificate (ví dụ: quần áo trẻ em, đồ chơi, máy móc, thiết bị điện gia dụng), quy trình sẽ bao gồm:
- Kiểm tra mẫu – Gửi mẫu sang phòng lab Nga để test .
- Kiểm tra nhà máy (Factory Audit) – Chuyên gia từ tổ chức chứng nhận tại Nga hoặc khu vực sẽ đến tận xưởng sản xuất của bạn để đánh giá:
- Quy trình kiểm soát chất lượng.
- Hệ thống quản lý sản xuất.
- Khả năng duy trì chất lượng ổn định cho các lô hàng tiếp theo.
- Điều kiện làm việc, vệ sinh công nghiệp (đối với hàng thực phẩm, dệt may) .
Nếu doanh nghiệp không đồng ý cho kiểm tra hoặc không đạt yêu cầu, chứng chỉ sẽ không được cấp. Đối với chứng chỉ có hiệu lực nhiều năm, việc kiểm tra định kỳ hàng năm (Annual Inspection / Ежегодная инспекция) là bắt buộc để duy trì hiệu lực .
- EAC Declaration (Декларация о соответствии): Không yêu cầu kiểm tra nhà máy .
3.3. Về việc “tự chứng nhận” đã bị bãi bỏ hoàn toàn năm 2026
Trước năm 2026, đối với EAC Declaration, doanh nghiệp có thể tự test mẫu tại phòng lab nội bộ hoặc tại bên thứ ba (không nhất thiết là lab Nga) và tự kê khai.
Từ năm 2026, theo Nghị định số 1669 của Liên bang Nga:
- EAC Declaration (Декларация о соответствии) cũng bắt buộc phải có kết quả test mẫu từ phòng thí nghiệm được công nhận trên lãnh thổ Nga .
- Không còn hình thức “tự test – tự khai” nữa.
3.4. Về sự kiểm soát của cơ quan hải quan và hậu kiểm
Cả hai loại giấy đều được nhập lên hệ thống FGIS (Federal State Information System / Федеральная государственная информационная система) . Khi hàng về cảng, hải quan Nga sẽ quét mã QR (nếu có) hoặc tra cứu bằng số chứng chỉ .
Tuy nhiên, mức độ “hậu kiểm” (kiểm tra sau thông quan) của EAC Declaration (Декларация) thường cao hơn. Các cơ quan như Rospotrebnadzor (Роспотребнадзор – Cục Vệ sinh Dịch tễ) thường xuyên lấy mẫu từ các lô hàng đã được thông quan để kiểm tra đối chiếu với hồ sơ Declaration. Nếu phát hiện sai lệch, doanh nghiệp sẽ bị phạt và hủy hiệu lực Declaration, ảnh hưởng đến toàn bộ lô hàng sau này .
4. Xác Định Sản Phẩm Của Bạn Cần Loại Nào?
Để xác định chính xác, cần tra cứu trong Phụ lục của Nghị định số 2425 và các Quy định kỹ thuật của EAEU (TR CU / ТР ТС) tương ứng. Tuy nhiên, dưới đây là phân loại tham khảo cho các mặt hàng phổ biến:
Cảnh báo từ cơ quan chức năng: Tuyệt đối không tự ý “hạ cấp” sản phẩm từ Certificate (Сертификат) xuống Declaration (Декларация). Hành vi này bị coi là vi phạm nghiêm trọng quy định của thị trường EAEU, có thể bị xử phạt hành chính, tịch thu hàng hóa và đưa vào danh sách đen của cơ quan hải quan .
5. Hướng Dẫn Xác Định Loại Giấy Tờ Cần Xin
Bước 1: Xác định mã HS Code của sản phẩm
- Đây là mã số hàng hóa theo Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa quốc tế.
- Mã HS Code quyết định sản phẩm thuộc nhóm nào và chịu sự điều chỉnh của Quy định kỹ thuật (TR CU / ТР ТС) nào.
Bước 2: Tra cứu Phụ lục của Nghị định số 2425 của Chính phủ Nga hoặc Quyết định số 620 của Ủy ban Hải quan EAEU
- Trong các văn bản này sẽ có danh mục chi tiết sản phẩm yêu cầu Certificate (Сертификат) và sản phẩm yêu cầu Declaration (Декларация) .
Bước 3: Nếu vẫn không chắc chắn – Liên hệ với đơn vị tư vấn chứng nhận chuyên nghiệp tại Nga
- Họ sẽ giúp bạn phân loại chính xác, tránh mất thời gian và rủi ro pháp lý.
- Lưu ý: Nên chọn các đơn vị có mã số RA/RU (được cấp phép tại Nga), tránh các đơn vị “trung gian” qua Belarus hoặc Kyrgyzstan vì từ năm 2026 các chứng chỉ này đang bị Nga từ chối và hủy hiệu lực .
6. Tổng Kết: Nên Chọn Loại Nào?
Lưu ý cuối cùng: Năm 2026, cả hai loại giấy đều bắt buộc phải có:
- Test mẫu tại phòng lab Nga .
- Pháp nhân Nga đứng tên (AR / Уполномоченный представитель) .
- Được đăng ký trên hệ thống FGIS (Федеральная государственная информационная система) .
Không còn khái niệm “tự test – tự khai” hay “mua chứng chỉ qua mạng” nữa. Hãy chuẩn bị ngân sách và thời gian phù hợp để thực hiện đúng quy trình.
Mọi thắc mắc về Tư Vấn Pháp Lý, Chứng Nhận Hàng Hóa tại Nga, vui lòng liên hệ:
📞 Hotline / WhatsApp / Telegram: +7 (968) 557-99-99
Kong’s Production – Đồng hành pháp lý cùng doanh nghiệp Việt tại Liên bang Nga.