Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết được tổng hợp từ các quy định của Bộ luật Dân sự Liên bang Nga (ГК РФ), Luật Liên bang số 63-FZ “Về chữ ký điện tử”, các văn bản hướng dẫn của Bộ Công Thương Nga, và các dự thảo luật mới nhất cập nhật đến tháng 5/2026.
Trong bối cảnh cộng đồng người Việt tại Nga ngày càng mở rộng hoạt động bán hàng trên sàn TMĐT tại nga như Ozon, Wildberries, việc hiểu rõ về hợp đồng điện tử là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi và tránh rủi ro pháp lý. Khác với các giao dịch truyền thống tại các chợ hay trung tâm thương mại – nơi việc mua bán thường chỉ dựa trên trao đổi miệng và nhận tiền mặt – giao dịch trên môi trường số tuân theo những quy tắc pháp lý chặt chẽ và có tính ràng buộc cao.
Bài viết này sẽ giải thích một cách chi tiết, chuyên nghiệp về bản chất, hình thức và cơ chế hình thành của hợp đồng điện tử trong thương mại điện tử tại Nga dành cho doanh nghiệp và cá nhân.
1. Khái Niệm: Hợp Đồng Điện Tử Là Gì?
1.1. Không có định nghĩa riêng trong luật
Một điểm quan trọng cần lưu ý: Hiện tại, hệ thống pháp luật Nga không có một điều khoản riêng định nghĩa cụ thể thế nào là “hợp đồng điện tử”. Về mặt pháp lý, khái niệm này được hiểu dựa trên nền tảng của khái niệm “hợp đồng” truyền thống được quy định tại Điều 420 Bộ luật Dân sự Liên bang Nga (ГК РФ) .
Theo đó, hợp đồng là sự thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều bên nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ dân sự. “Hợp đồng điện tử” chỉ đơn giản là một hình thức thể hiện của sự thỏa thuận đó, được thực hiện thông qua môi trường mạng (Internet) và được lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử (trên máy tính, máy chủ, điện thoại…) thay vì trên giấy .
1.2. Định nghĩa theo cách hiểu phổ biến
Mặc dù luật không định nghĩa chính thức, giới học thuật và thực tiễn kinh doanh tại Nga thống nhất hiểu:
Hợp đồng điện tử là sự thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều bên, được thiết lập và thể hiện thông qua các phương tiện điện tử trong không gian mạng (Internet), nhằm mục đích xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ dân sự của các bên .
Nói một cách dễ hiểu, khi một khách hàng Nga click nút “Mua hàng” (Đặt hàng – Оформить заказ) trên sản phẩm của bạn trên Ozon, và bạn (người bán) xác nhận đơn hàng, đó chính là khoảnh khắc một “hợp đồng mua bán điện tử” được hình thành.
2. Bản Chất Pháp Lý: Hợp Đồng Điện Tử Khác Gì Hợp Đồng Giấy?
2.1. Nguyên tắc “hình thức văn bản điện tử”
Theo quy định tại Chương 9 Bộ luật Dân sự Nga, một giao dịch dân sự có thể được thực hiện dưới hai hình thức: bằng văn bản hoặc bằng miệng.
Hợp đồng điện tử thuộc hình thức “văn bản điện tử” – một dạng của “hình thức văn bản”. Về mặt pháp lý, nó có giá trị ràng buộc tương đương với hợp đồng giấy truyền thống, với điều kiện tuân thủ đầy đủ các quy định của luật .
2.2. Các bên tham gia trong hợp đồng TMĐT
Theo quy định của pháp luật Nga về thương mại điện tử, các chủ thể tham gia hợp đồng điện tử bao gồm :
Lưu ý quan trọng: Ozon và Wildberries được pháp luật Nga định danh là “Aggregator thông tin hàng hóa” . Vai trò của họ là tạo ra môi trường công nghệ để kết nối người mua và người bán, nhưng họ không phải là một bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Nói cách khác, hợp đồng mua bán được hình thành trực tiếp giữa bạn (người bán) và khách hàng.
3. Cơ Chế Hình Thành Hợp Đồng Điện Tử: Nguyên Lý “Offer” và “Acceptance”
Pháp luật Nga áp dụng các nguyên tắc của Bộ luật Dân sự về giao kết hợp đồng cho môi trường điện tử. Quá trình này bao gồm hai hành động pháp lý cốt lõi, được quy định tại Điều 12 của Luật Thương mại điện tử:
3.1. Công bố Offer (Chào hàng)
- Định nghĩa: Offer là lời đề nghị giao kết hợp đồng (chào hàng) từ người bán đến người mua, thể hiện ý định rõ ràng muốn bán hàng và bị ràng buộc bởi đề nghị đó.
- Trên sàn TMĐT: Hành động của bạn (người bán) tạo thẻ sản phẩm (Product Card) với đầy đủ thông tin: tên sản phẩm, giá bán, hình ảnh, mô tả, chính sách vận chuyển… được coi là hành động public offer (публичная оферта).
- Thời điểm có hiệu lực: Kể từ khi Offer được đăng tải lên nền tảng của sàn TMĐT và ở trạng thái mở cho mọi người mua.
3.2. Thực hiện Acceptance (Chấp nhận)
- Định nghĩa: Acceptance là sự trả lời của bên được đề nghị (người mua) về việc chấp nhận toàn bộ nội dung của Offer. Nếu có sự thay đổi hoặc bổ sung điều khoản, đó không phải là Acceptance mà là một Offer mới.
- Trên sàn TMĐT: Hành động của người mua click nút “Mua hàng” / “Đặt hàng” (Оформить заказ) và hoàn tất thanh toán (hoặc xác nhận đơn hàng, tùy theo chính sách thanh toán) được coi là Acceptance đối với Offer của bạn.
- Công thức pháp lý: Hợp đồng điện tử được coi là đã giao kết tại thời điểm người bán (Offeror) nhận được thông báo chấp nhận (Acceptance) từ người mua (Acceptor) thông qua phương tiện điện tử.
4. Hình Thức Cụ Thể Của Hợp Đồng Điện Tử Trên Sàn TMĐT
Đối với người Việt bán hàng trên Ozon, Wildberries, hợp đồng không phải là một file PDF hay một văn bản giấy có chữ ký “ướt” giữa bạn và từng khách hàng. Nó tồn tại dưới hai dạng:
- Hợp đồng khung (Framework Agreement): Là thỏa thuận tổng thể giữa bạn (người bán) và sàn TMĐT (Ozon/Wildberries). Hợp đồng này thường được ký điện tử (thông qua việc bạn tick vào ô “Tôi đồng ý với các điều khoản sử dụng” khi đăng ký tài khoản người bán). Hợp đồng khung này điều chỉnh các mối quan hệ dài hạn như: phí hoa hồng, chính sách đổi trả, thời hạn thanh toán…
- Hợp đồng bán lẻ (Retail Contract): Đây là hợp đồng được hình thành giữa bạn và người mua cuối cùng, cho mỗi giao dịch cụ thể. Nó được xác lập thông qua các hành động (Conclusive Actions) như đã nêu ở trên (Oferta và Akcept) và được lưu trữ dưới dạng thông tin trên hệ thống của sàn (lịch sử đơn hàng, hóa đơn điện tử).
5. Quy Định Mới Năm 2026 Về Hợp Đồng Điện Tử
5.1. Tăng cường xác thực người bán xuyên biên giới
Các dự thảo luật mới và yêu cầu từ Bộ Công Thương Nga (Минпромторг) đang đặt ra nghĩa vụ nghiêm ngặt hơn cho người bán nước ngoài (bao gồm người Việt Nam) khi bán hàng cho người tiêu dùng Nga .
Theo các quy tắc bán lẻ mới đang được soạn thảo, cụ thể là Quy tắc được cập nhật bởi Nghị định số 2463 và dự thảo mới của Минпромторг (tháng 2/2026), người bán nước ngoài sẽ có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin minh bạch cho khách hàng Nga trên nền tảng của sàn TMĐT :
- Cung cấp số đăng ký công ty (Company Registration Number – tương tự ОГРН ở Nga).
- Cung cấp mã số thuế (Tax Number – tương tự ИНН ở Nga) của công ty tại nước sở tại.
- Cung cấp địa chỉ công ty hợp pháp tại nước sở tại.
Hợp đồng điện tử bán lẻ chỉ có hiệu lực đầy đủ nếu các thông tin bắt buộc này được cung cấp một cách minh bạch và chính xác đến người mua. Nếu không, giao dịch có thể bị vô hiệu hoặc bạn sẽ bị xử phạt hành chính .
5.2. Xu hướng chuyển đổi giao kết hợp đồng số
Khung pháp lý và hạ tầng kỹ thuật đang thúc đẩy giao kết hợp đồng hoàn toàn dưới dạng số. Việc sử dụng Chữ ký điện tử (Электронная подпись) cho các thỏa thuận hợp tác đang trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với sự phát triển của các nền tảng như Gosuslugi và các ứng dụng chữ ký số thương mại .
=> Hợp đồng điện tử trong TMĐT tại Nga, suy cho cùng, vẫn là một hợp đồng dân sự, tuân theo các quy tắc cốt lõi của Bộ luật Dân sự (ГК РФ). Điểm khác biệt duy nhất là “phương tiện” và “hình thức” thể hiện đã được chuyển đổi từ giấy tờ sang dữ liệu số.
Đối với cộng đồng người Việt tại Nga, điều quan trọng cần ghi nhớ là:
- Mỗi click “Mua hàng” của khách là một hợp đồng ràng buộc pháp lý, đòi hỏi bạn phải có nghĩa vụ giao hàng đúng, đủ, đúng hạn.
- Ozon và Wildberries chỉ là bên trung gian (Aggregator), không phải là bên mua hàng từ bạn và bán lại. Do đó, mọi tranh chấp phát sinh từ sản phẩm (lỗi, hư hỏng, giao sai) là giữa bạn và khách hàng.
- Để hoạt động chuyên nghiệp và an toàn, bạn cần trang bị kiến thức về Chữ ký điện tử để ký kết các hợp đồng quan trọng (ví dụ: hợp đồng thuê kho, hợp đồng vận chuyển, hợp đồng đại lý với sàn…).
Ở bài viết tiếp theo, chúng tôi sẽ đi sâu vào phân tích “Giá trị pháp lý của chữ ký điện tử tại Nga” công cụ không thể thiếu để doanh nghiệp Việt xác lập và bảo vệ các giao dịch điện tử của mình.
Mọi thắc mắc về Tư Vấn Pháp Lý và Hợp Đồng Điện Tử tại Nga, vui lòng liên hệ:
📞 Hotline / WhatsApp / Telegram: +7 (968) 557-99-99
Kong’s Production – Đồng hành pháp lý cùng doanh nghiệp Việt tại Liên bang Nga.